Informatie over een open been

Wat is een open been?

Een open been of "ulcus cruris" is een huiddefect aan het onderbeen. Deze wond is meestal grillig begrensd en bedekt met een geelbruin beslag of een korst. De wondbodem kan zwart zijn vanwege afgestorven huid.

Hoe ontstaat een open been?

De oorzaak van een open been berust meestal op een verstoorde bloedsomloop: 5 % in het slagadersysteem (arterieel), 90% in het adersysteem (veneus). Verreweg het meest komt het dus voor bij niet goed functionerende aderen. Voordat een open been ontstaat zijn er in de omgeving meestal al lange tijd afwijkingen aanwezig, zoals vochtophopingen om de enkels (oedeem), spataderen en bruine verkleuringen. Door het niet meer goed sluiten van de kleppen in de aderen wordt het bloed onvoldoende afgevoerd. Dit leidt tot een stagnatie van de bloedsomloop, waardoor stuwing van het bloed in de aderen en haarvaten optreedt. Hierdoor loopt de voeding van de weefsels groot gevaar. De huid wordt zeer kwetsbaar en er ontstaat gemakkelijk een zweer: een open been.

Voorbeeld van een open beenWat zijn de verschijnselen van een open been?

Een open been is vaak te herkennen aan een sterk ruikende zweer. De zweer, op basis van veneus vaatlijden, is meestal niet pijnlijk, maar kan wel sterk ruiken en veel vocht produceren. De open plekken van de open wond bevinden zich in de regel rond of vlak boven de enkels en hebben genezen slecht.

Hoe wordt de diagnose 'open been' gesteld?

Eerst wordt nagegaan welke vaatafwijking verantwoordelijk is voor het open been. Het voelen kloppen van de beenslagaderen en het meten van de bloeddruk daarin is vaak voldoende om een aanvoerstoornis in het slagaderlijk systeem uit te sluiten.

Een open been op basis van een afvoerstoornis in het aderlijk systeem is in de regel gemakkelijk als zodanig te herkennen. Soms is aanvullend onderzoek naar een open been nodig. Met behulp van een Doppler-instrument kan worden onderzocht hoe uitgebreid de aderen beschadigd zijn. Om het effect van de klepbeschadiging op de druk in de aderen - en de daarmee samenhangende hoeveelheid vocht in de benen - na te gaan, kan plethysmografisch onderzoek (zie LRR) worden verricht. Soms is aanvullend röntgenologisch onderzoek nodig. Hierbij wordt dan een contrastvloeistof in de aderen gespoten, zodat deze zichtbaar worden.

Hoe wordt een open been behandeld?

De beste behandeling van een open been, gebaseerd op veneus vaatlijden, is d.m.v. ambulante compressietherapie. Dit is het - meestal poliklinisch - aanleggen van speciale drukverbanden. De druk van de aangelegde zwachtels is om de enkel het hoogst en neemt naar de knie geleidelijk af. Op die manier wordt het terugvallen van het bloed tegengegaan en wordt tijdens het lopen door de kuitspier het bloed naar boven gepompt. Het verband heeft de beste werking als de kuitspieren worden gebruikt, dus lopen is belangrijk. Langdurig rusten, met het been op een stoel of in een bed, zoals dat vroeger gebeurde, is dus niet juist!

Het belangrijkste doel van deze open been behandeling is het bevorderen van de bloedafvoer vanuit het been naar het hart. Daardoor zal de voeding in het onderbeen verbeteren en de open wond dichtgaan. Tijdens de behandeling van het open been wordt de kleur weer normaal rood. De gezonde huid groeit vanuit de randen en soms ook vanuit de bodem weer aan. De totale duur van de open been behandeling varieert van enkele weken tot vele maanden. Slechts in uitzonderingsgevallen komt het tot een ziekenhuisopname. Bijvoorbeeld als het open been na enkele maanden behandeling nog niet is genezen.

Het sluitstuk van de behandeling van een open been, veroorzaakt door een afvloedstoornis, vormt het dragen van therapeutische elastische kousen. Het doel is nieuwe open wonden te voorkomen. De therapeutische elastische kousen moeten blijvend worden gedragen.

Wat kunt u zelf doen om een open been te voorkomen?

Alle maatregelen bedoeld om vochtophoping en het zware, vermoeide gevoel in de benen te voorkomen gelden ook in het geval van een open been. Desondanks blijft het mogelijk dat er in de toekomst toch weer een open been ontstaat

U kunt uw bloedvaten in goede conditie houden door gezond te leven; veel te bewegen (wandelen, fietsen, zwemmen) en verstandig te eten. Drink voldoende (minimaal 2 liter per dag) en probeer overgewicht te voorkomen. Vermijd knellende kledingstukken als strakke broeken en elastieken banden. Zorg voor gemakkelijk schoeisel; hoge hakken verhinderen een goede pompwerking van de kuitspieren. Beperk situaties van lang staan en lang stilzitten. Vermijd springen en zwaar tillen. Leg de benen omhoog bij langdurig zitten. Zo nodig kan ook het voeteneind van het bed iets worden verhoogd, mits men daardoor niet kortademig wordt.

Overweeg om (preventief) therapeutische elastische kousen te dragen als u een staand beroep heeft, zwanger bent of een lange reis gaat maken.

Wat zijn de vooruitzichten bij een open been?

Een open been met als oorzaak een afvloedstoornis, is in het algemeen geen levensbedreigende ziekte. Wel geeft het veel beperkingen. Een open been zal gemakkelijk weer optreden als er niets gedaan wordt ter verbetering van de bloedafvoer en dus oedeemvorming in het been. Soms kan door een spataderoperatie de voedingstoestand grotendeels hersteld worden. Maar vrijwel altijd moet men blijvend therapeutische elastische kousen dragen.

  • Download als PDF
  • Button Contact
Kousen zorg

Erkend leverancier van therapeutische elastische kousen